Beschrijving
50k potmeter met loudness: oplossing bij krakend volume in vintage versterkers
Een krakende volumeregelaar of wegvallend geluid bij het draaien aan de knop is een bekend probleem bij vintage versterkers. Contactspray, zoals DeoxIT, kan tijdelijk helpen, maar bij ernstige slijtage is vervanging van de volumepotmeter vaak de duurzame oplossing.
In veel versterkers uit de jaren 70 en 80 zit een specifiek onderdeel: een stereo 50 kOhm potmeter met gekartelde as en twee lagen van vier aansluitpinnen.
Waarom heeft deze potmeter acht pinnen in plaats van de gebruikelijke zes? En in welke klassieke hifi-apparaten komt dit type voor? Je leest het hieronder.
Wat maakt deze 8-pins potmeter bijzonder?
Een standaard stereo-volumepotmeter heeft zes aansluitingen: drie per audiokanaal voor ingang, uitgang en massa. Dit type potmeter heeft echter vier aansluitpinnen per laag, dus acht in totaal.
De vierde aansluiting is de loudness-aftakking (loudness tap). Vintage versterkers gebruiken dit extra punt op de koolbaan om bij een laag volume bas en hoge tonen passief te versterken. Zo wordt gecompenseerd dat het menselijk gehoor bij lage volumes minder gevoelig is voor lage en hoge tonen.
De gekartelde as, vaak een 6 mm-as met 18 of 21 tanden, zorgt ervoor dat de originele zware aluminium hifi-knop stevig vastzit zonder inbusschroefje.
In welke vintage versterkers en receivers zit dit type?
In de vroege jaren 70 gebruikten merken vaak hogere waarden, zoals 100k of 250k ohm. De compactere 50 kOhm, vaak aangeduid als A50K of 50KAX2, met loudness-tap werd veel gebruikt in apparatuur uit de late jaren 70 en vroege jaren 80. Dit type komt onder meer voor in:
-
De Marantz B-serie en andere vintage klassiekers
Waar oudere apparatuur vaak 100k- of 250k-potmeters gebruikte, werd de compactere 50 kOhm, vaak aangeduid als A50K of 50KAX2, met loudness-tap veel toegepast in de late jaren 70 en vroege jaren 80.
Deze configuratie komt veel voor in de bekende Marantz B-serie receivers, waaronder:
-
- Marantz 2216B & 2218
- Marantz 2252B
- Marantz 2265B
- Marantz 2285B
Andere bekende modellen met dit type potmeter:
- Luxman (L-serie): De geïntegreerde versterkers Luxman L-190, L-210, L-220 en L-230.
- Sansui (AU-serie): Modellen zoals de Sansui AU-D101, AU-D22 en AU-D33.
- Rotel (RA-serie): Slimline-versterkers zoals de Rotel RA-820 en RA-820BX.
Let op: in enkele uitzonderlijke gevallen zit er in bepaalde series een 100k- of 250k-potmeter. Voor die situaties hebben we ook andere waarden: bekijk alle potmeters